Portret voor Johanna

Tekening: Gill Lambert


Dag lieve mama, jij verdient een portret.

Op 4 oktober zou mijn lieve moeder 92 jaar zijn geworden. Nog altijd draag ik haar met mij mee.

Misschien neem je nu wel meer ruimte in dan in mijn jeugd. Alsof ik je nu veel beter begrijp. Jij, lieve Johanna, verdient een portret. Een portret zoals ik je zie op de tekening die is gemaakt van de foto toen je tachtig jaar werd. Waar je haar zo mooi zit, je ogen groot zijn en stralen. Díe ogen, met die grijsblauwe kleur. De vrolijkheid en onbevangenheid die daarin zijn vastgelegd had ik je iedere dag van je leven gegund.
Als huisvrouw, echtgenote en moeder van twee kinderen, had je een zorgtaak. De meest onzichtbare en ondankbare rol.
Nu pas zie ik jou echt. De welbekende spiegel is ook mij voorgehouden met opgroeiende kinderen. Je poetste, kookte en waste. Je streek de was tijdens ‘Goede tijden, slechte tijden’. Je was altijd bezig met je gezin. Je gedachten maakten overuren terwijl de volgende traptrede door jou met de stofzuiger onder handen werd genomen.
Je was streng en je was strikt. Regels zijn regels. Thuiskomen als de straatverlichting aan gaat. Niet op de pas gedweilde vloer lopen, ook niet met je pantoffels aan.
Soms was ik bang van je.
Zorgeloos was je op vrijdagochtend. Die was voor jou. Dan zat je al vroeg bij de kapper. Daar las je de Story of de Privé en je wachtte totdat je bij jouw kapster terecht kon. Ik weet dat je over jouw kinderen vertelde. Alles wat wij deden was bijzonder. Jouw kinderen, jouw trots.
Of papa, jouw held. Jij was altijd al stapeldol op hem. Jullie woonden bij elkaar in de straat in Amsterdam. Je hebt op hem gewacht, jouw Ron, totdat de oorlog voorbij was en hij veilig uit Friesland kon terugkeren.
Voor mij heeft het altijd geleken dat jij de grond aanbad, waarop hij liep.

Het bordje pap op de eettafel. Bambix met warme melk en hagelslag. Venz. Puur. Jij zit in de keuken, op de kruk. We zeggen goedemorgen. Ging het mij om de pap of de hagelslag?
Jij bent al ruim een uur wakker. Je hebt vast al een handwas gedaan of de broodjes gesmeerd voor Richard en mij om mee te nemen naar school.
Terwijl ik eet, zit jij in je duster op de kruk bij het aanrecht. De deur van de huiskamer naar de keuken is dicht. De deur van de keuken naar de tuin is open. Je drinkt koffie en rookt een sigaret. The Three Castles, twintig stuks in een felgele verpakking met drie zilverkleurige torens. Scherpe Engelse tabak, zonder filter. Nog ruik ik die geur.
Na het ontbijt zet ik het bordje in de keuken, jij zet het daarna in de afwasmachine.
We geven elkaar een kus als ik de deur uitga.
‘Goed je best doen hoor. Wees voorzichtig.’
Dag lieve mama, jij verdient een portret.

Liever luisteren?

Jouw land

Foto: Mirjam Noach


Steeds weer kom ik hier tot rust terwijl ik jubelend langs de maisvelden fiets

Steeds weer als ik hier ben denk ik, wat een mazzel
dat ik jou heb ontmoet en dat jij mij meenam
naar jouw land en jouw familie waar ik geen woord
versta van het gesprek, maar wel begrijp dat het onderwerp
tot in detail wordt besproken.
Mazzel dat jij mij meenam naar jouw streek;
de streek die wij al in diverse variaties aantroffen:
in opkomst, verdroogd en dor en nu,
zompig van het oeverloze water dat het land overspoelde.
Het groen en de zon, de jaloersmakende huizen
met achtertuinen die uitkijken op mijmeringvolle graslanden,
waar dorpen nog dorpen zijn en waar de stilte nog stil is.
Steeds weer kom ik hier tot rust terwijl ik jubelend
langs de maisvelden fiets, op weg naar de zoveelste
glooiing die mij weer een ander uitzicht brengt.
Uitzicht waarnaar ik kan verlangen op
de lange weg hiernaartoe. Een vreugdevol uitzicht.
Jouw land is ook mijn land geworden.
Net zoals jij de mijne werd.

Liever luisteren?

Onaf

Foto door Jennifer Murray op Pexels.com


alsof je een serie zit te kijken waarvan je de laatste aflevering mist

Wij kenden elkaar pas kort. Jij had altijd een verhaal dat je in geuren en kleuren deelde. Het waren ontmoetingen waarop ik steevast nog dagenlang kon teren. Terughalen en herkauwen van woorden, de intonatie, de manier waarop ze werden ondersteund door het praten met handen en gezichtsuitdrukkingen of juist het uitblijven daarvan. Herbeleven van middagen in de tuin, onder de parasol met hapjes en fantastische Nieuw-Zeelandse Sauvignon Blanc.
In al je enthousiasme was je nooit overdreven. Je keek ernaar uit om de mogelijkheden die op je pad kwamen, te benutten. Over sommige plannen had ik weleens twijfels, maar het was jouw leven. Het leven dat je deelde samen met je echtgenoot. Hij neemt geen blad voor de mond, heeft zich opgewerkt en is daar terecht trots op. Hij daagt je uit met zijn stellingen en zet daarbij ook nog eens zijn felblauwe ogen in als extra troef.
We waren nog maar net begonnen en het was de bedoeling dat we deze middagen nog lange tijd zouden volhouden.
Nu is het voorbij en het voelt onaf. Onaf omdat het te kort was. Omdat ik nog helemaal geen compleet beeld had van jou en jullie, de plannen, de mogelijkheden en het optimisme waarmee jij het plaatje inkleurde.
Heel langzaam laat ik het besef van deze ingrijpende gebeurtenis tot mij doordringen. Het kan alleen maar zo langzaam omdat het voor mij te snel is gegaan. In de loop van afgelopen anderhalf jaar, waar dit land tot stilstand kwam, ben jij op een spoor geraakt waar het heel hard ging. En ik zag jou te weinig om te beseffen hóe hard dat ging. Zelfs na ons laatste samenzijn had je nog plannen om vooruitgang te boeken.
Nu is er geen mogelijkheid meer om je beter te leren kennen, behalve via herinneringen van anderen aan jou. Het voelt alsof je een serie zit te kijken waarvan je de laatste aflevering mist en je altijd blijft afvragen hoe het is afgelopen.
Ik denk aan je man, hoe het hem zal gaan als het stof is neergedaald, iedereen zijn eigen leven weer heeft opgepakt en hij zonder jou verder moet.
Het is allemaal zo vreemd, zo unheimisch. Alsof ik iets weet wat mij misschien helemaal niet aangaat, ik kende je immers nog maar zo kort. Daarin schuilt mijn verdriet, kleurrijk mens; dat onze wegen nu al zijn gescheiden. ♥

Het water

Foto: Limburgtoday.nl


Alles dat in de weg staat, wordt nietsontziend en
met ongekende kracht weggeslagen en verwoest.

Het water stijgt tot ver boven de gevaarlijkste stand,
verzamelt en gedraagt zich als een bende die uitdaagt en oproept
tot samenscholing en zich niet langer laat tegenhouden,
de grens van het toelaatbare overschrijdend en met
stroomopwaarts en -afwaarts gaan het recht in eigen vaart neemt.

Alles dat in de weg staat, wordt nietsontziend en
met ongekende kracht weggeslagen en verwoest.
Het water beukt zich een vloedgang verder, voert bevrijdende manoeuvres uit
en stuwt met grote snelheid, op weg naar nog meer rampspoed.

Het water waarvan wij denken het te kunnen leiden en in te tomen,
bepaalt nog altijd zijn eigen koers.
Het water komt waar het wil.

Of het komt niet en zal dan net zo verwoestend zijn.

Liever luisteren?

Decor

Foto door Mabel Amber op Pexels.com


Hier gaat het om, dit zijn de geluksmomenten.

Het was alsof ik in een decor liep. De lucht was grijs, vol dikke wolken die waarschuwden dat er zomaar een bui zou vallen. De wind waaide behoorlijk, de zachte luchtstroom voelde prettig. Regelmatig keek ik naar boven om te checken of het droog zou blijven.
Het gras was groen, groener dan de dag ervoor toen ik daar ook liep. De bakstenen muren waren lichtergekleurd dan anders. De klaprozen nóg roder en vrolijker. Het water donkerder dan normaal.
Het was de lichtinval die veroorzaakte dat ik in mijn eigen vertrouwde omgeving rondliep alsof alles bewoog en ik stilstond. Het landschap dat werd opgelicht door die eigenaardige witte stralen zoals je ze ziet op schilderijen van oude meesters.
Alles trok voorbij.
Als een kind keek ik verwonderd rond; alsof ik daar voor het eerst liep. Ik leek me in een ander universum te begeven waar alles vrolijk en helder was. Opgenomen worden in de omgeving, een worden met jezelf. Zo’n alledaagse wandeling die totaal anders werd. Zo’n zeldzame ervaring waarvan je achteraf weet dat die je altijd bijblijft.
Net zoals die keer jaren geleden, op de rug van een kameel in de doodstille woestijn in Marokko, waar ik de zon zag ondergaan en het donker ervoor in de plaats kwam. Het is onmogelijk te beschrijven wat ik toen beleefde, een tocht zo duizelingwekkend mooi.
Hier gaat het om, dit zijn de geluksmomenten. Om te onthouden en te koesteren.
Die momenten moet je niet zoeken, die overkomen je.

Liever luisteren?

Gaan

foto: jeltedeboer.nl


Het laatste stukje wind mee was de beloning.

Het was magisch.
De afslag landinwaarts, op weg naar huis toen ik meer dan zestig kilometer had weggetrapt, voelde als een verademing. Het laatste stukje wind mee was de beloning. Trots dat ik eindelijk deze ronde helemaal had volbracht. Naast de prestatie, was het vooral een ervaring. Voor herhaling vatbaar.

De Ringvaart fietsen is meer dan alleen een prestatie. Je fietst een stuk trots. Het rondrijden van land dat ooit water was. Deze gemeente is ontstaan omdat het water, dat steeds meer land verwoestte, moest worden bedwongen. Deze gemeente is ontstaan door vakkundigheid, hoogstaande techniek en door het verrichten van rauwe, harde en smerige arbeid. Duizenden Polderjongens, (jonge)mannen komend uit heel Nederland, hebben meer dan 150 jaar geleden met alleen een schep in hun zwarte en eeltige handen, verblijvend in woon- en leefomstandigheden om van te huilen, waar in armoe en met ziekten de tering naar de nering werd gezet, een vaart gegraven zodat daarna de vier gemalen het water uit de drie meren konden leegpompen.

Met die ontstaansgeschiedenis in mijn achterhoofd reed ik ruim drie uur met het water aan de ene kant en de polder in alle verschijningsvormen aan de andere kant. Van iedere minuut heb ik genoten.
Het trage van de akkers en de weilanden met koeien en schapen, de bloemrijke natuur volop in bloei, het glimmende, wereldse van Schiphol, de huizen langs de dijk, de bootjes op het water.
De stilte in je hoofd omdat je alleen rijdt. De roes van het ritme waarin je de trappers laat rondgaan, de volmaakte eenheid tussen hoofd en lichaam. Alsof je in een andere dimensie raakt.
Voor mij was het een uitdaging. Lange einden door de polder rijden had ik al vaker gedaan. De wens om de verbindende ring te fietsen vormde zich geleidelijk. Steeds had ik de monumentale ronde uitgesteld. Te groot, te lang, teveel wind tegen. Op het fietsen van de Ringvaart moest ik mij mentaal voorbereiden.

Het was een mooie vrije dag. Beetje bewolkt, beetje fris en bijna windstil. Onverwacht zijn de omstandigheden zo gunstig dat ik alles liet vallen en besloot: vandaag gaat het gebeuren. Ik smeerde een broodje, vulde een fles met water en nam een appel mee voor onderweg. Zonder te weten hoe lang ik erover zou doen, stapte ik op de fiets en ging.

Liever luisteren?

Tegen alle verwachting in


Je weet namelijk nooit wat de nabije toekomst brengt.

Toch nog slecht weer. Het kwam een dag later dan voorspeld. Zo grijs als de lucht is, voelt het ook binnenin. Een beetje van alles is uiteindelijk van alles niks. De koude en natte start van dit jaar heeft ervoor gezorgd dat het grondwater in de hoger gelegen zandgrondgebieden weer op peil is. In de lagergelegen kleigrond waar ik me bevind, wordt het steeds meer een modderpoel.
Fijn is anders. Dat geldt ook voor gebroken weekenddagen met midden-op-de-dag-activiteiten. Liever heb ik ze eerder in de ochtend of laat in de middag.
Het is ook nooit goed; te weinig kunnen of mogen ondernemen leidend tot vervelens veel vrije tijd of een drukke agenda met vermoeiend weinig rustmomenten. Wat wil je nu echt? Is er überhaupt iets te kiezen of is dit onderdeel van datgene wat we ‘het leven’ noemen?
Je kan proberen het allemaal zo goed mogelijk te ordenen zodat het proces voor jou beheersbaar is. Dat doe je dan voor je eigen gemoedsrust. Je weet namelijk nooit wat de nabije toekomst brengt.
Zo dringt hier, geheel tegen alle verwachting in, opeens de zon door.
Wanneer ik in de tuin sta om de warmte en het licht te vangen, ruik en zie ik wat de regen ook bracht; de geur van nieuw leven te midden van overdadige bloemenpracht.

Liever luisteren?

De vriendin

Foto door cottonbro op Pexels.com


De vriendin straalde. Ze zag er fris en wakker uit.

Onlangs spraken wij er toevalligerwijs over; het was lang geleden dat we de vriendin van dochterlief hadden gezien. Zoals dat gaat wanneer kinderen uitvliegen naar hun studentenstad die voor beiden in een ander deel van Nederland ligt. Natuurlijk hadden dochter en vriendin elkaar regelmatig opgezocht. Jongeren zijn zo makkelijk, die stappen in de trein en reizen overal naartoe.
En nu bleek de vriendin van dochterlief óók dat weekend in haar ouderlijk huis te bivakkeren.
Een uur nadat dochterlief was thuisgekomen stapte ze op de fiets, de kans elkaar te zien moet je immers benutten en die tien minuten fietsen in de avond was een peulenschil.
Ergens midden in de nacht was ze thuisgekomen. Gek hoe dat werkt, zodra kinderen weer thuis zijn, switcht die ouderlijke waakstand automatisch om. Gelukkig heeft die stand een beperkt bereik en gaat het uit zodra de tas met spullen om weer naar de studentenkamer te vertrekken, over de schouder is geslagen.
’s Ochtends vertelde dochterlief dat haar allerliefste vriendin even langskwam, koffie en kletsen.
De vriendin straalde, ze zag er fris en wakker uit. Het was goed haar weer te zien.
Het snelle praten en denken, de manier hoe jongvolwassenen in de wereld staan en wat ze bezighoudt, het is een verademing te horen wat bij hen allemaal speelt.
Beiden serieus en beiden zielsgelukkig dat er weer een beetje leven in het leven komt.
De koffie werden er twee, de voorgenomen lunch op een terras met z’n tweeën werd een uitgebreide lunch in huis met z’n vijven. Broodjes, beleg, eitjes, jus d’orange; wonderbaarlijk wat je zomaar overal vandaan kan toveren.
Haar bezoek was de hoognodige oppepper op deze druilerige ochtend. Als de wervelwind die zij is, vertrok ze zoals ze was gekomen. Op weg naar haar volgende afspraak, ons huis rijkelijk gevuld met haar energie achterlatend.

Liever luisteren?

Fantasie en werkelijkheid


De bomen fluisteren en de vogels fluiten.

Hoe verder weg ik van de weg geraakte,
des te meer fluisterden de bomen mij toe.
“Maar hoe kan dat dan?” Vroeg ik.
“Jullie zijn bijna helemaal kaal.”
“Ach, je weet toch”, fluisterden ze,
“dat hoge bomen veel wind vangen.”

Terwijl ik op de zachte ondergrond loop, met het autogeraas in mijn linker- en vrolijke flierefluiters in mijn rechteroor, schiet ineens te binnen wat een vriend mij ooit zei.
“In Nederland is het nergens stil.” We zijn er zo al zo aan gewend dat het nauwelijks meer opvalt.
Rustig dwaal ik verder in deze oudheid waar minutenlang geen hond te bekennen is. De bomen fluisteren en de vogels fluiten. De beslotenheid van het bos dat ooit als eerste strandwal is gevormd en nu ingesloten ligt tussen wonen en werken, is een sprookjesomgeving waar je een andere dimensie bereikt en buiten de werkelijkheid lijkt te treden. Geestverruimend.
Het gevoel blijft bij me als ik naar huis fiets, de brug passeer en het betonnen fietspad bereik met het meanderend stroompje in weidelandschap. Daar zie ik zowel de zon als de maan aan de hemel. Staan die twee altijd recht tegenover elkaar? Nog in de betovering van het bos, kruis ik de drukke N-weg op weg naar de woonwijk, modern en ruim van opzet, ingericht op de toekomst. Het heeft iets hartelijks. De openheid straalt uit dat iedereen welkom is in het nu.
Met een schok constateer ik dat deze toegangsweg naar het heden, mij direct heeft losgerukt van het bosrijke verleden achter mij.
Twee totaal verschillende sferen op een afstand van nog geen twintig minuten fietsen.
Dat is net zo als binnen en buiten, drukte en stilte, beton en mos, fantasie en werkelijkheid.

Liever luisteren?

Machinerie

Foto door Pixabay op Pexels.com


Hoeveel gaat het jou opleveren als je mag doen en laten wat je wilt, als je de middelen hebt om te doen en laten wat je wilt.

En wat als het altijd zondag is? Als de benaming van de dag er niet meer toe doet omdat dagen in elkaar overvloeien, voor jou geen deadline meer geldt of een starttijd waarop alle systemen als vanzelfsprekend in werking treden en de radertjes van eenieder ineen scharnieren zodat de een de ander voort- of aandrijft.

Wat als je buiten werking bent gesteld. Je dienstjaren zitten erop of jij was aan vervanging toe. Misschien hebben ze een nieuw exemplaar op de kop getikt, die een veel luxer uitvoering bleek en jij was al de verbeterde versie van die daarvoor.
Wat als het nou eens heerlijk is dat je niet langer dat radertje bent en zelf bepaalt wat je allemaal laat wachten omdat je toch zeeën van tijd hebt?
Als je ondervindt dat waar de machinerie zich druk om maakt, minder relevant blijkt te zijn als je van de zijlijn toekijkt en merkt dat alles gewoon doordraait en dit in plaats van angst, opluchting schept.

Hoeveel gaat het jou opleveren als je mag doen en laten wat je wilt, als je de middelen hebt om te doen en laten wat je wilt.
Als in die zee van tijd een energiebom barst, die golven en stormen voortbrengt waarin jouw creativiteit eindelijk tot uitspatting komt waar het eerder bij borrelend wensdenken bleef omdat je onderdeel was van die continubeweging.

Zou je terugverlangen naar de tijd waarin jij je bijdrage leverde aan die beweging, omdat je daarin ook een stimulans vond, omdat je wordt uitgedaagd mee te gaan in de ontwikkeling die altijd in ontwikkeling is? Als je daarbuiten raakt, sta je misschien stil en zoals dat gaat met machinerie; die roest vast. Of heb je een plan en ben je erop voorbereid bezig te blijven?

Het lijkt mij heerlijk, dagen die in elkaar overvloeien alsof het altijd zondag is. De machine volledig geautomatiseerd op volle toeren laten draaien, zoals een wasmachine is voorgeprogrammeerd om het vuile werk op te knappen.
Dan trek ik me terug in mijn eigen machinekamer waar alles onophoudelijk staat te stampen en continu verbindingen produceert. Waarvan die ene bruikbaar blijkt in de volgende stap naar realisatie van dat verdergelegen doel.

Liever luisteren?